TPP và tài chính ngân hàng Việt Nam

Hiệp định Đối tác xuyên Thái Bình Dương (TPP) không chỉ là môt hiệp định thương mại tự do khu vực siêu lớn, bao trùm gần 40% GDP và 30% thương mại toàn cầu, mà còn được xem là khuôn mẫu liên kết kinh tế của thế kỷ XXI.

Đàm phán TPP có thểđược hoàn tất vào cuối năm 2013 hoặc 2014. Đối với Việt Nam, còn rất nhiều câu hỏi về hiệp định này: Có thể kỳ vọng gì về tác động của TPP đối với nền kinh tế? Những thách thức nào Việt Nam phải đối mặt? Những giải pháp nào để tận dụng tốt nhất cơ hội TPP đem lại cũng như giảm thiểu phí tổn có thể phát sinh?

Với cam kết là một liên kết khu vực mở, phạm vi điều chỉnh của TPP có 4 đặc trưng cơ bản.

Một là, TPP là một hiệp định loại bỏ các rào cản thông thường trong một thời gian xác định tại tất cả các thành viên.

Hai là, TPP phải xử lý những vấn đề chính sách mới, liên quan đến thương mại điện tử, phân khúc của quá trình sản xuất, kinh doanh trong chuỗi cung ứng hiện đại.

Ba là, TPP tìm cách duy trì sự liên kết giữa các nước phát triển với các nước đang phát triển. TPP né tránh các biện pháp đối xửđặc biệt nhưng tạo điều kiện để các nền kinh tế thu nhập thấp tham gia.

Bốn là, TPP đề cập nhiều vấn đề sau đường biên giới, đảm bảo chính sách, quy chế minh bạch và có khả năng dự báo.

Thách thức hệ thống ngân hàng Việt Nam

Đối với lĩnh vực dịch vụ tài chính, cụ thể là trong lĩnh vực ngân hàng, các điều kiện tiếp cận thị trường sẽ dần được xóa bỏ. Đây có thểđược coi như một thách thức của các nước đang phát triển nói chung và Việt Nam nói riêng.

Những thách thức trong nước đến từ các hạn chế của hệ thống ngân hàng. Việc tiếp cận dịch vụ ngân hàng tuy đã có những tiến bộ nhưng vẫn ở mức thấp. Tính đến hết năm 2010, cả nước có 130 tổ chức tín dụng với 9.665 chi nhánh và phòng giao dịch, khoảng 28,5 triệu thẻ, hơn 11.000 ATM và gần 50.000 thiết bị chấp nhận thẻ.

Nếu so sánh với một số nước trong khu vực và trên thế giới nói chung thì khả năng tiếp cận dịch vụ ngân hàng tại Việt Nam còn chưa cao, mức độ phân bố các chi nhánh và phòng giao dịch chưa đồng đều.

Một hạn chế nữa là vấn đề quản trị rủi ro tại các ngân hàng trong nước còn nhiều bất cập và nợ xấu của hệ thống ngân hàng có xu hướng gia tăng. Một số ngân hàng có năng lực quản lý yếu kém, vi phạm các nguyên tắc quản trị doanh nghiệp và quản trị rủi ro. Chất lượng tài sản của hệ thống ngân hàng diễn biến theo chiều hướng tiêu cực.

Nhiều ngân hàng có tỷ lệ vốn thấp, thậm chí có ngân hàng còn thấp hơn tỷ lệ quy định của Ngân hàng Nhà nước là 9%. Theo ước tính, hệ số an toàn vốn của toàn hệ thống ngân hàng chỉđứng ở mức 8,5%, con số khá thấp so với các nước trong khu vực như Trung Quốc (11%), Thái Lan (15,7%), Philipinnes (15,2%).

Các thách thức liên quan đến tự do hóa dòng vốn

Vấn đề liên quan đến tự do hóa tài khoản vốn trong đàm phán TPP cũng đưa ra nhiều thách thức liên quan đến nội dung giao dịch xuyên biên giới (mặc dù cũng mở ra nhiều cơ hội, tạo điều kiện cho các doanh nghiệp Việt Nam được tiếp xúc với luồng vốn ngoại của khu vực).

Tháng 10/2012, Sở giao dịch Chứng khoán (SGDCK) Thái Lan đã thực hiện kết nối với Malaysia và Singapore. Khi đó, 3 thị trường chứng khoán (TTCK) lớn nhất trong các Sở GDCK ASEAN kể trên đã trở thành 1 với gần 3.000 công ty niêm yết, có tổng giá trị vốn hóa thị trường gần 1.400 tỷ USD, chiếm khoảng 70% ASEAN. 4 Sở GDCK Hà Nội, TP. Hồ Chí Minh, Indonesia và Philippines cũng chuẩn bị kết nối vào những năm tới.

Vướng mắc là TTCK Việt Nam và các thị trường trong khu vực vẫn còn nhiều sự khác biệt, không chỉđơn thuần là vấn đề kỹ thuật mà quan trọng nhất là sự kết nối đó phải đảm bảo cho nhà đầu tư có thể giao dịch tại chỗ thông qua hệ thống thanh toán bù trừ tại các TTCK khác nhau.

Hiện nay, một số quy định của nước ta vẫn là những rào cản cho việc kết nối này như quy định hạn chế tỷ lệ sở hữu của nhà đầu tư nước ngoài tại các DN chỉở mức 49% (ở các ngân hàng là 30%), chưa tự do hóa tài khoản vốn (liên quan đến việc chuyển đổi giữa tiền đồng và ngoại tệ).

Hiệp định TPP khi được ký kết sẽ nằm trong xu thế chung toàn cầu về tự do hóa tài chính, tạo điều kiện cho dòng vốn đầu tư gián tiếp vào ra giữa các quốc gia với nhau. Tuy nhiên, sự gia tăng dòng vốn, đặc biệt từ nước ngoài vào cũng làm gia tăng mối lo ngại về bong bóng giá tài sản và vấn đề rút vốn đột ngột có thể sẽ gây mất ổn định cho quốc gia nhận vốn như trường hợp của Indonesia. Dòng vốn vào Indonesia đã gây ra hậu quả là làm chệch hướng mục tiêu của các chính sách vĩ mô (vì nó gây ra tăng trưởng quá nóng, mất tính cạnh tranh, tăng chi phí can thiệp).

Đặc biệt, dòng vốn vào khi hệ thống ngân hàng nội địa thanh khoản quá mức đã gây khó khăn cho Ngân hàng Trung ương Indonesia trong việc thực hiện chính sách tiền tệ khiến nguy cơ lạm phát cao. Trong khi đó, tăng lãi suất chính sách để kiềm chế lạm phát lại làm chênh lệch lãi suất lớn hơn, có thể khiến dòng vốn vào tăng nhiều hơn.

Trong khi đối với dòng vốn ra, các quốc gia trong đó có Việt Nam lại phải đối mặt với nguy cơ (hoặc thực tế) đảo chiều dòng vốn hoặc hạn chế tỷ giá hối đoái. Do vậy, cần có những biện pháp kiểm soát luồng vốn ra hợp lý giúp ổn định thị trường ngoại hối và tránh nợ nước ngoài. Quốc gia tham gia đàm phán TPP có điều kiện tương đồng Việt Nam là Malaysia đã có sự kết hợp kiểm soát vốn và kiểm soát ngoại hối.

Những biện pháp này tạo sựổn định của thị trường ringgit (dolar Malaysia) nội địa. Việc sử dụng ringgit trong thanh toán thương mại và kinh doanh ra nước ngoài bị cấm; việc chuyển tiền giữa các tài khoản bên ngoài của người không cư trú và các loại hình tín dụng bằng đồng ringgit giữa người cư trú và không cư trú bị cấm.

Không chỉ giao dịch được thực hiện bởi người không cư trú, chuyển nhượng vốn của người cư trú cũng bị hạn chế; tiền hồi hương đầu tư gián tiếp của người không cư trú bị chặn trong một năm, sau đó, việc chặn một năm đã được thay thế bằng thuế lên tiền hồi hương vốn đầu tư gián tiếp.

Bài viết liên quan
Đoàn Nguyên Đức - người đã từng có ước muốn trở thành tỷ phú thế
"Trong chớp mắt thị trường có thể cướp đi mọi thứ của bạn" - Jim
  Thị trường mua bán, sáp nhập, hợp nhất (M&A) ngân hàng đang nóng hổi
(Dân trí) - Ngân hàng TMCP Sài Gòn Thương Tín (Sacombank – mã chứng khoán
Ngân hàng Thương mại Cổ phần Hàng Hải Việt Nam (Maritime Bank) vừa công bố

BINH LUAN

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *